WejściePytania i odpowiedziDlaczego Wielki Post trwa 40 dni?
Pytania i odpowiedzi

Dlaczego Wielki Post trwa 40 dni?

Tagi: Modlitwa
Św. Josemaría napisał: "“Wielki Post stawia teraz przed nami zasadnicze pytania: czy czynię postępy w swojej wierności Chrystusowi; w pragnieniu świętości; w hojności apostolskiej w moim codziennym życiu, w zwyczajnej pracy, wśród kolegów wykonujących ten sam zawód? Niech każdy bez hałasu słów odpowie sobie na te pytania, a zobaczy, że aby Chrystus w nas żył, aby nasze postępowanie odzwierciedlało wiernie Jego obraz, konieczna jest nowa przemiana". To Chrystus przechodzi, 58

Poniżej przedstawiamy niektóre często zadawane pytania dotyczące Wielkiego Postu oraz odpowiedzi, które pomogą nam w tym roku zrozumieć głębiej znaczenie tego okresu liturgicznego.

Co to jest Wielki Post? Kiedy chrześcijanie zaczęli obchodzić Wielki Post? Co on oznacza?
Wielki Post to okres 40 dni, w których Kościół przygotowuje się do obchodów Wielkiego Tygodnia i Wielkanocy. Jest on obchodzony od IV wieku jako czas pokuty i odnowienia dla całego Kościoła, w połączeniu z praktykami postnymi i powstrzymania się od spożywania mięsa.

"Kościół co roku przez czterdzieści dni Wielkiego Postu jednoczy się z tajemnicą Jezusa na pustyni" (Katechizm Kościoła Katolickiego, 540).
Kościół stawia nam za przykład Chrystusa na pustyni, abyśmy wraz z Nim mogli przygotować się na obchody Jego Męki i Zmartwychwstania poprzez oczyszczenie naszych serc, bardziej poważne traktowanie naszego życia chrześcijańskiego oraz praktyki pokutne.

Kontemplować tajemnicę
Nie możemy uważać tego Wielkiego Postu za kolejny czas, powtarzający się cyklicznie okres liturgiczny. Ta chwila jest niepowtarzalna - jest to Boża pomoc, którą trzeba przyjąć. Jezus przechodzi obok nas i oczekuje od nas - dzisiaj, teraz - głębokiej przemiany.
To Chrystus przechodzi, 59

Kiedy zaczyna się i kończy się Wielki Post? Jakie są okresy i dni pokuty? Co powinniśmy robić w piątki w Wielkim Poście?
Wielki Post zaczyna się w środę popielcową a kończy tuż przed wieczorną Mszą Wieczerzy Pańskiej (in Coena Domini), w Wielki Czwartek. Okresy i dni pokuty w ciągu roku liturgicznego (Okres Wielkiego Postu, każdy piątek jako wspomnienie śmierci Pana) są w Kościele specjalnym czasem praktyki pokutnej (Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1250). Okresy te są szczególnie odpowiednie dla ćwiczeń duchowych, liturgii pokutnej, pielgrzymek o charakterze pokutnym, dobrowolnych wyrzeczeń, jak post i jałmużna, braterskiego dzielenia się z innymi (dzieła charytatywne i misyjne).
Katechizm Kościoła katolickiego, 1438

Jako wspomnienie śmierci Pana na Krzyżu Świętym, wstrzemięźliwość od spożywania mięsa lub innych pokarmów, zgodnie z zarządzeniem Konferencji Episkopatu, należy zachowywać we wszystkie piątki całego roku, chyba że w danym dniu przypada jakaś uroczystość. Natomiast wstrzemięźliwość i post obowiązują w środę popielcową oraz w piątek Męki i Śmierci Pana naszego Jezusa Chrystusa". (Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1251).

Kontemplować tajemnicę
Dociera do nas wołanie Dobrego Pasterza: ego vocavi te nomine tuo, wezwałem właśnie ciebie, twoim imieniem. Trzeba odpowiedzieć - za miłość odpłaca się miłością - mówiąc: ecce ego quia vocasti me, wezwałeś mnie i oto jestem. Jestem zdecydowany, żeby ten czas Wielkiego Postu nie minął bez śladu, jak woda płynąca po kamieniach. Dam się przeniknąć, przemienić; nawrócę się, zwrócę się na nowo do Pana, kochając Go tak, jak On pragnie być kochany.
To Chrystus przechodzi, 59

Co to jest Środa Popielcowa? Kiedy zapoczątkowano zwyczaj posypywania głów popiołem? Kiedy ma miejsce błogosławieństwo popiołu i posypanie nim głów? Skąd popiół pochodzi? Co symbolizuje?
Środa Popielcowa rozpoczyna Wielki Post i jest szczególnym dniem postnym, w których chrześcijanie manifestują swoje osobiste pragnienie nawrócenia do Boga. Posypanie głów popiołem stanowi zaproszenie do przeżycia Wielkiego Postu jako świadomego i intensywnego udziału w Tajemnicy Paschalnej Jezusa, w Jego Krzyżu i Zmartwychwstaniu, poprzez udział w Eucharystii i praktykowanie uczynków miłosierdzia. Posypanie głów popiołem wywodzi się z wczesnych form pokuty kanonicznej. Rozszerzyło się ono na wszystkich chrześcijan w X wieku. Liturgia Środy Popielcowej zachowuje elementy tej starej tradycji poprzez posypanie głów popiołem i post ścisły.

Posypanie głów popiołem stanowi zaproszenie do przeżycia Wielkiego Postu jako świadomego i intensywnego udziału w Tajemnicy Paschalnej Jezusa, w Jego Krzyżu i Zmartwychwstaniu, poprzez udział w Eucharystii i praktykowanie uczynków miłosierdzia.
Błogosławieństwo popiołu i posypanie nim głów ma miejsce podczas Mszy św., po homilii. W szczególnych okolicznościach może odbyć się bez odprawiania Mszy św. Modlitwy odmawiane podczas posypywania głów popiołem pochodzą z Pisma Świętego: Księgi Rodzaju (3, 19) i Ewangelii wg św. Marka (1, 15). Popiół pochodzi z gałązek palm, które zostały poświęcone w Niedzielę Palmową poprzedniego roku, zgodnie z tradycją sięgającą XII wieku. Modlitwa na błogosławieństwo popiołu nawiązuje do grzesznej kondycji tych, którzy zostaną nim posypani. Popiół symbolizuje słaby i przejściowy stan naszego życia ziemskiego będącego podróżą ku śmierci, fakt, że jesteśmy grzesznikami, nasze żarliwe błaganie Boga o pomoc, a także Zmartwychwstanie, ponieważ będąc śmiertelnikami jesteśmy przeznaczeni do udziału w triumfie Chrystusa.

Kontemplować tajemnicę
Im bardziej będziesz Chrystusowy, tym więcej będziesz miał łaski, by skutecznie działać na ziemi i być szczęśliwy w wieczności.
Ale musisz podjąć decyzję, że pójdziesz drogą poświęceń. Krzyż na ramionach, uśmiech na ustach i światło w duszy.
Droga Krzyżowa, Stacja II: Jezus bierze Krzyż na swoje ramiona

Do czego Kościół zaprasza nas w okresie Wielkiego Postu?
Kościół zaprasza wiernych, aby potraktowali okres Wielkiego Postu jako rodzaj duchowych rekolekcji, wzmagając wysiłki, aby intensywniej się modlić oraz ofiarowywać osobiste umartwienia i pokutę; pokuta proponowana przez Kościół to podstawowe minimum, do którego możemy z wolnością i hojnością dodać więcej.
Jeżeli dobrze przeżyjemy okres Wielkiego Postu, przygotuje on nas na prawdziwe i głębokie osobiste nawrócenie tak, że będziemy gotowi na udział w największym święcie roku kościelnego: Niedzieli Wielkanocnej - dniu Zmartwychwstania Pana.

Kontemplować tajemnicę
Wokół siebie odczuwasz atmosferę lęku przed Krzyżem, przed Krzyżem Pańskim. Krzyżem zaczęto nazywać już wszystkie rzeczy niemiłe, jakie przytrafiają się w życiu. Nie potrafimy przeżywać ich już w postawie dzieci Bożych, w perspektywie nadprzyrodzonej. Dochodzi do tego, że usuwa się krzyże ustawiane wzdłuż dróg przez naszych przodków!
Poprzez Mękę Chrystusa przestał być symbolem kary, stał się znakiem zwycięstwa. Krzyż jest godłem Odkupiciela: in quo est salus, vita et resurrectio nostra: w nim jest nasze zbawienie, nasze życie i zmartwychwstanie nasze.
Droga Krzyżowa , Stacja II: Jezus bierze Krzyż na swoje ramiona

Co to jest pokuta? W jaki sposób pokuta wyraża się w życiu chrześcijanina?
Pokuta pochodzi od łacińskiego słowa paenitentia, które z kolei jest tłumaczeniem greckiego słowa metanoia, używanego w Biblii na oznaczenie nawrócenia do Boga, przemiany duchowej grzesznika. Oznacza ono cały zespół wewnętrznych i zewnętrznych aktów dokonywanych w celu zadośćuczynienia za popełnione grzechy, a także stan, w którym znajduje się grzesznik w wyniku popełnionego grzechu. Dosłownie, w znaczeniu zmiany życia, pokuta lub nawrócenie jest używane na określenie aktu grzesznika, który powraca do Boga po odwróceniu się od Niego lub niewierzącego, którzy znalazł wiarę.

"Wewnętrzna pokuta chrześcijanina może wyrażać się w bardzo zróżnicowanych formach. Pismo święte i Ojcowie Kościoła kładą nacisk szczególnie na trzy formy: post, modlitwę i jałmużnę 21 . Wyrażają one nawrócenie w odniesieniu do samego siebie, do Boga i do innych ludzi. Obok radykalnego oczyszczenia, jakiego dokonuje chrzest lub męczeństwo, wymienia się jako środek otrzymania przebaczenia grzechów: wysiłki podejmowane w celu pojednania się z bliźnim, łzy pokuty, troskę o zbawienie bliźniego 22 wstawiennictwo świętych i praktykowanie miłości, która "zakrywa wiele grzechów" (1 P 4, 8)".
Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1434

Te i wiele innych jeszcze form pokuty mogą być praktykowane w codziennym życiu chrześcijanina, zwłaszcza w czasie Wielkiego Postu i w każdy piątek, który jest dniem pokuty. (Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego, 301).

Kontemplować tajemnicę
Nawrócenie jest sprawą jednej chwili; uświęcenie jest zadaniem na całe życie. Ziarno miłości, które Bóg zasiał w naszych duszach, pragnie wzrastać, przejawiać się w czynach, wydawać owoce, które w każdej chwili będą zgodne z tym, co jest miłe Panu. Stąd też niezbędna jest gotowość rozpoczynania na nowo, odnajdywania na nowo - we wciąż nowych sytuacjach swojego życia - światła i impulsu pierwszego nawrócenia. To jest właśnie powód, dla którego powinniśmy się przygotować poprzez głęboki rachunek sumienia, prosząc Pana o pomoc, abyśmy mogli lepiej poznać Jego i samych siebie. Nie ma innej drogi, jeśli mamy się na nowo nawrócić.
To Chrystus przechodzi, 58

Co to jest nawrócenie? Dlaczego ochrzczeni chrześcijanie potrzebują nawrócenia?
Nawrócenie jest sprawą jednej chwili; uświęcenie jest zadaniem na całe życie. Ziarno miłości, które Bóg zasiał w naszych duszach, pragnie wzrastać, przejawiać się w czynach.
Nawrócenie oznacza pojednanie z Bogiem, odwrócenie się od zła, odnowienie naszej przyjaźni ze Stwórcą. Oznacza skruchę i wyznanie wszystkich naszych grzechów, łącznie z każdym z grzechów śmiertelnych. Kiedy odzyskamy stan łaski (bez grzechu śmiertelnego w naszym sumieniu), musimy postanowić wewnętrznie zmienić nasz stosunek wobec wszystkiego, co nie podoba się Bogu i obraża Go.

Wezwanie Chrystusa do nawrócenia nadal jednak rozbrzmiewa w życiu chrześcijan. To drugie nawrócenie jest nieustannym zadaniem dla całego Kościoła, który obejmuje "w łonie swoim grzeszników" i który będąc "święty i zarazem ciągle potrzebujący oczyszczenia, podejmuje ustawicznie pokutę i odnowienie swoje".(LG 8) Ten wysiłek nawrócenia nie jest jedynie dziełem ludzkim. Jest on poruszeniem "skruszonego serca" (Ps 51, 19), pociągniętego i dotkniętego łaską (Por. J 6, 44; 12, 32) pobudzającą do odpowiedzi na miłosierną miłość Boga, który pierwszy nas umiłował (Por. 1 J 4, 10).
Katechizm Kościoła Katolickiego, 1428

Kontemplować tajemnicę
Wkroczyliśmy w okres Wielkiego Postu: czas pokuty, oczyszczenia, nawrócenia. Nie jest to łatwe zadanie. Chrześcijaństwo nie jest drogą wygodną: nie wystarczy być w Kościele i pozwalać, by mijały lata. W naszym życiu, w życiu chrześcijan, pierwsze nawrócenie - ta jedyna w swoim rodzaju, niezapomniana chwila, w której dostrzega się wyraźnie wszystko, o co nas prosi Pan - jest ważne; jednak jeszcze ważniejsze i jeszcze trudniejsze są kolejne nawrócenia. Żeby ułatwić działanie łaski Bożej w tych kolejnych nawróceniach, trzeba zachować młodość ducha, wzywać Pana, umieć słuchać, odkryć, co jest nie tak, prosić o przebaczenie.
To Chrystus przechodzi, 57
Życie z Bogiem oznacza niewątpliwie narażenie się na ryzyko, ponieważ Pan nie zadowala się częścią - chce wszystkiego. A zbliżenie się nieco bardziej do Niego oznacza gotowość do kolejnego nawrócenia.

Trzeba być przekonanym o tym, że Bóg nas słyszy, że zawsze nad nami czuwa - w ten sposób nasze serce napełni się pokojem. Jednak życie z Bogiem oznacza niewątpliwie narażenie się na ryzyko, ponieważ Pan nie zadowala się częścią - chce wszystkiego. A zbliżenie się nieco bardziej do Niego oznacza gotowość do kolejnego nawrócenia, do kolejnej poprawy, do uważniejszego nasłuchiwania Jego natchnień, świętych pragnień, które wzbudza w naszych duszach, i do wprowadzania ich w czyn.
To Chrystus przechodzi, 58

Jak mogę wyrazić moje pragnienie nawrócenia?
Nasze pragnienie nawrócenia możemy wyrazić na wiele sposobów, ale zawsze muszą one obejmować akty nawrócenia takie, jak: przystąpienie do sakramentu pojednania (sakramentu pokuty lub spowiedzi sakramentalnej), pokonanie podziałów, przebaczenie innym, pogłębienie naszego ducha i praktyk braterskich, praktykowanie dzieł miłosierdzia.

Kontemplować tajemnicę
Radzę ci, abyś czasami starał się powrócić do początku, do tego "pierwszego nawrócenia", co, jeżeli nie oznacza "stać się jak dzieci", jest bardzo temu blisko; w życiu duchowym należy pozwolić prowadzić się z całym zaufaniem, bez obaw i bez obłudy; trzeba mówić z absolutną jasnością to, co się myśli i to, co się ma w duszy.
Bruzda, 145

Do czego zobowiązani są katolicy w okresie Wielkiego Postu? Na czym polega post i wstrzemięźliwość? Kto musi pościć? Czy post i wstrzemięźliwość mogą się zmienić?
Katolicy muszą wypełnić przykazanie kościelne: zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresie pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach (Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego, 432: w dniach ustalonych przez Kościół), a także coroczną spowiedź i Komunię świętą. Post polega na ograniczeniu się do spożycia w ciągu dnia tylko jednego posiłku "do syta", z dopuszczeniem rano i wieczorem posiłków mniejszych. Oprócz w przypadku choroby, prawem o poście są związane wszystkie osoby pełnoletnie, aż do rozpoczęcia sześćdziesiątego roku życia. (por. PKP, kan. 1252). Wstrzemięźliwość to rezygnacja ze spożywania mięsa lub innych pokarmów mięsnych, zgodnie z zarządzeniem Konferencji Episkopatu. Prawem o wstrzemięźliwości są związane osoby, które ukończyły czternasty rok życia.(por. KPK, kan. 1252). "Konferencja Episkopatu może dokładniej określić sposób zachowania postu i wstrzemięźliwości, jak również w całości lub części zastąpić post i wstrzemięźliwość innymi formami pokuty, zwłaszcza uczynkami miłości i pobożności". (KPK, kan. 1253).

Kontemplować tajemnicę
Trzeba się zdecydować. Nie jest dopuszczalne, żeby przez całe życie palić Panu Bogu świeczkę, a diabłu ogarek, jak według znanego powiedzenia robi każdy człowiek. Trzeba zgasić ogarek zapalony diabłu. Musimy spalić swoje życie, sprawiając, by całe płonęło w służbie Panu. Jeśli nasze pragnienie świętości będzie szczere, jeśli będziemy na tyle ulegli wobec Boga, aby oddać się w Jego ręce, wszystko pójdzie dobrze. On zawsze, a zwłaszcza w tym czasie, jest gotów udzielić nam swojej łaski - łaski nowego nawrócenia do poprawy naszego życia chrześcijańskiego.
To Chrystus przechodzi, 59

Jakie jest znaczenie postu i wstrzemięźliwości?
Musimy dołożyć starań, aby nie praktykować postu i wstrzemięźliwości jako pewnego minimum, którego jesteśmy zobowiązani przestrzegać, ale praktykować je jako konkretny środek, który nasza Matka Kościół proponuje nam, aby mógł wzrastać w nas prawdziwy duch pokuty.

Podobnie jak u Proroków, wezwanie Jezusa do nawrócenia i pokuty nie ma na celu najpierw czynów zewnętrznych, "wora pokutnego i popiołu", postów i umartwień, lecz nawrócenie serca, pokutę wewnętrzną. Bez niej czyny pokutne pozostają bezowocne i kłamliwe. Przeciwnie, nawrócenie wewnętrzne skłania do uzewnętrznienia tej postawy przez znaki widzialne, gesty i czyny pokutne
(cf Jl 2,12-13; Is 1,16-17; Mt 6,1-6. 16-18). KKK, 1430

Kontemplować tajemnicę
W Nowym Testamencie Jezus ukazuje głęboką przyczynę postu, piętnując zachowanie faryzeuszy, którzy skrupulatnie przestrzegali nakazów prawa, choć ich serca były od Boga daleko. Prawdziwy post, powtarza w innym jeszcze momencie Boski Nauczyciel, to wypełnianie woli Ojca Niebieskiego, który “widzi w ukryciu i odda tobie” (Mt 6, 18.)
Papież Benedykt XVI,Orędzie na Wielki Post 2009 r.